
Het businessmodel veranderen is vaak makkelijker dan de commerciële gewoontes veranderen die rond het oude model gegroeid zijn. Een bedrijf kan een nieuw platform lanceren, overschakelen naar terugkerende omzet, een nieuwe route naar de markt openen of een bestaand aanbod herpositioneren, terwijl het salesproces eromheen nog weerspiegelt wat de organisatie vroeger verkocht. Dat creëert een kloof tussen de economie van het nieuwe model en het gedrag van het commerciële systeem dat het moet ondersteunen. Het aanbod is misschien nieuw, maar de manier waarop de organisatie mikt, kwalificeert, opvolgt en kansen beheert, kan verrassend vertrouwd blijven.
Ik zag die spanning heel duidelijk bij Kantar, waar het platformbedrijf groeide binnen een organisatie met diepe wortels in consultancy en onderzoek. Het onderliggende productmodel werd schaalbaarder, maar de commerciële aanpak eromheen was nog ongelijk tussen regio's. Het zicht op de pipeline verschilde per markt, de adoptie van het CRM was inconsistent, en salesteams werkten met verschillende niveaus van structuur en enablement. De uitdaging was niet dat de organisatie sterke mensen of geloofwaardigheid bij klanten miste. Het was dat het commerciële systeem nog niet in hetzelfde tempo geëvolueerd was als het bedrijf dat het moest laten groeien.
Een bedrijf gedreven door consultancy en een groeiend SaaS-bedrijf stellen heel andere eisen aan de commerciële organisatie, ook als ze grotendeels dezelfde klanten bedienen. Consultancy kan sterk steunen op expertise, relaties, reputatie en opdrachten op maat, zeker wanneer ervaren mensen hun klanten goed kennen en kansen vormgeven op basis van hun oordeel. Een SaaS-platform heeft nog altijd baat bij al die sterktes, maar duurzame groei hangt veel meer af van herhaalbaarheid. De organisatie heeft duidelijkere doelsegmenten nodig, meer consistent zicht op de pipeline, sterkere CRM-discipline, een voorspelbaardere salesaanpak en een gemeenschappelijk ritme over markten heen.
De fout zou geweest zijn om die verschuiving te zien als een afwijzing van consultatief verkopen. Kantar hoefde commerciële expertise gebaseerd op relaties niet te vervangen door een rigide transactioneel proces, omdat dat iets echt waardevols had weggegooid. De echte opdracht was de kwaliteit van het klantgesprek te bewaren, en er tegelijk genoeg structuur rond te bouwen om een bedrijf te ondersteunen dat op een andere manier groeide. Dat betekende bewuster kiezen voor doelindustrieën en accounts, waardeproposities en outreach aanscherpen, de funnel-governance verbeteren, de CRM-adoptie verhogen en enablement creëren dat over landen heen werkte in plaats van volledig af te hangen van lokale praktijk.
Hier worden veel overgangen naar een nieuw businessmodel moeilijker dan ze eerst lijken. Het leiderschap ziet misschien dat de economie van het aanbod veranderd is, maar de bestaande organisatie is meestal gevormd door jaren van incentives, systemen, gewoontes en aannames die logisch waren onder het vorige model. Verkopers hebben geleerd welke kansen aandacht verdienen, managers hebben hun eigen forecastlogica ontwikkeld, Marketing heeft campagnes gebouwd rond vertrouwde aankooptrajecten, en Finance is gewend geraakt aan bepaalde omzetpatronen. Het product veranderen verandert geen van die gedragingen vanzelf.
De frictie die daaruit volgt, lees je makkelijk verkeerd. Het management ziet ongelijke groei in het nieuwe aanbod en begint de positionering, de vraag of de salescapaciteit in vraag te stellen. Sales zegt misschien dat de nieuwe propositie moeilijker te verkopen is dan verwacht, terwijl Marketing te weinig opvolging ziet en Product ziet dat de commerciële organisatie terugvalt op het vertrouwde aanbod. Alle drie de vaststellingen kunnen deels kloppen, maar ze kunnen ook symptomen van een breder probleem zijn. De organisatie probeert een nieuw businessmodel op te schalen met commerciële routines die voor het oude ontworpen zijn.
Een van de duidelijkste tekenen is ongelijk zicht. Een schaalbaar businessmodel vraagt meestal dat het management begrijpt waar de groei vandaan komt, hoe kansen vorderen en waar de prestaties haperen. Als elke regio de pipeline anders definieert, als CRM-gebruik afhangt van persoonlijke voorkeur, of als kansen vooral beheerd worden via persoonlijke kennis, kan het leiderschap moeilijk een marktprobleem onderscheiden van een operationeel probleem. Dat wordt steeds belangrijker naarmate het bedrijf groeit, omdat informele kennis al lang niet meer schaalt voor de omzetambities dat doen.
Dit was een deel van het werk bij Kantar. Funnelrapportering en performance governance werden ingevoerd voor een beter zicht, terwijl de CRM-transformatie en de scoping van Salesforce een consistentere commerciële infrastructuur ondersteunden. Die veranderingen waren geen administratieve toevoegingen aan het salesproces. Ze maakten deel uit van het bouwen van een operationeel model dat een platformbedrijf kon dragen dat over markten en teams heen moest opschalen.
Adoptie was echter even belangrijk als ontwerp. Met zo'n 200 salesprofessionals in verschillende landen en met verschillende achtergronden zou het gewoon invoeren van een nieuw kader of het verspreiden van trainingsmateriaal de commerciële aanpak niet veranderd hebben. De nieuwe manier van werken moest zichtbaar en bruikbaar genoeg worden om mensen te laten deelnemen, zeker omdat de bestaande gewoontes voor delen van het bedrijf al redelijk goed werkten. Daarom werden initiatieven zoals de Kantar World Cup nuttig: ze creëerden een gedeeld commercieel moment over markten heen en versterkten de bredere transformatie via deelname in plaats van alleen via instructie.
Dit punt wordt tijdens transformaties vaak onderschat. Leidinggevenden besteden veel tijd aan het definiëren van het toekomstige operationele model, en relatief weinig aan het onderzoeken waarvoor het bestaande systeem mensen vandaag beloont. Als de nieuwe propositie gedisciplineerde kwalificatie vraagt maar incentives nog volume belonen, volgt het gedrag de incentive. Als de strategie cross-selling van een platform vraagt maar accounteigenaarschap samenwerking ontmoedigt, beschermt de organisatie haar vertrouwde grenzen. Als het CRM vooral gepositioneerd wordt als een rapporteringslast in plaats van een tool om een ander commercieel model te beheren, blijft de adoptie oppervlakkig. Het businessmodel kan dus op papier veranderen, terwijl het commerciële systeem de organisatie stilletjes terugtrekt naar haar vroegere vorm.
Die spanning wordt bijzonder zichtbaar bij bedrijven die overstappen van projectmatige of dienstenintensieve omzet naar terugkerend en schaalbaar aanbod. Het salesgesprek moet vaak evolueren van het oplossen van een eenmalig probleem naar het opbouwen van een businesscase op langere termijn, terwijl het management beter zicht nodig heeft op voortgang, conversie en klantbehoud. Marketing moet misschien een duidelijker afgebakend aankooptraject ondersteunen, Product heeft misschien sterkere feedbacklussen uit het veld nodig, en het salesmanagement moet misschien coachen op een consistenter proces in plaats van vooral te steunen op individuele ervaring. Geen van die veranderingen is op zich dramatisch, maar samen bepalen ze of het nieuwe model kan opschalen.
Hetzelfde principe geldt buiten SaaS. Een fabrikant die naar diensten evolueert, een dienstverlener die gestandaardiseerde aanbiedingen introduceert, of een bedrijf dat via overnames groeit en over een breder portfolio wil cross-sellen, kan hetzelfde probleem hebben. De economie en de propositie evolueren eerst, terwijl systemen, incentives en gewoontes de organisatie van voor de verandering blijven weerspiegelen. De commerciële gevolgen worden dan toegeschreven aan individuele prestaties, terwijl het diepere probleem is dat het operationele model niet bijgebeend is.
Daarom zou een verandering van businessmodel een commerciële review moeten uitlokken, en niet alleen een product- of strategiereview. Het leiderschap moet zich afvragen of de huidige segmentatie nog klopt, of Sales de juiste kansen nastreeft, of de funnel het nieuwe aankoopproces weerspiegelt en of het CRM de informatie vastlegt die nodig is om de prestaties te sturen. Het moet ook nagaan of Marketing, Sales en Product het nieuwe model op dezelfde manier interpreteren, omdat een gebrek aan afstemming duurder wordt wanneer de organisatie al met een structurele overgang bezig is.
Bij Kantar was het bredere resultaat een schaalbaarder commercieel systeem rond het platformbedrijf, met beter zicht op de funnel, bredere betrokkenheid van Sales en een betere adoptie van SaaS-gerichte verkooppraktijken. In die periode haalde het platformbedrijf zo'n 30 procent jaarlijkse groei, steeg de omzet boven 100 miljoen dollar en namen zo'n 200 salesprofessionals deel aan het enablementtraject. Die resultaten bewijzen niet dat één ingreep de groei veroorzaakte, maar ze tonen wel de schaal van de transformatie die het commerciële systeem ondersteunde.
De belangrijkere les is dat bedrijven een nieuw businessmodel niet moeten beoordelen door een oude commerciële bril. Als de marktkans echt is maar de groei ongelijk blijft, zit het probleem misschien niet in de propositie zelf. De organisatie mikt, verkoopt, meet en stuurt de business misschien nog volgens aannames die bij een vroegere fase hoorden.
Veranderen wat het bedrijf verkoopt, is zichtbaar en vaak strategisch spannend. Het systeem veranderen dat de organisatie toelaat het herhaaldelijk, consequent en op schaal te verkopen, is minder zichtbaar, maar daar zit meestal de moeilijkere transformatie.
Ik leid elke fase persoonlijk – van interviews en diagnose tot afstemming en activatie.
