
Veel strategische meetings presteren ondermaats om redenen die weinig te maken hebben met de intelligentie, ervaring of betrokkenheid van de mensen in de zaal. Het probleem zit vaak in de structuur waarin de discussie plaatsvindt. Een klein aantal deelnemers spreekt vroeg en zet het kader, senioriteit bepaalt wat anderen durven in vraag te stellen, vertrouwde taal verbergt verschillende interpretaties, en een groep kan de zaal verlaten in de overtuiging dat ze op één lijn zit, terwijl ze het alleen eens werd over de formulering.
Er staat veel op het spel, omdat bedrijven sterk op meetings steunen voor werk dat veel veeleisender is dan informatie uitwisselen. Leiderschapsteams gebruiken ze om markten te interpreteren, keuzes te maken, meningsverschillen op te lossen, functies op elkaar af te stemmen en strategische intentie om te zetten in gecoördineerde actie. Product-, Marketing- en Salesteams gebruiken ze om te beslissen wat klanten nodig hebben, waar groei vandaan moet komen, wat voorrang krijgt en hoe verantwoordelijkheid verdeeld wordt. Als de mechaniek van de meeting de deelname systematisch vertekent of verschillen verbergt in hoe mensen het probleem begrijpen, wordt de kwaliteit van de beslissing aangetast nog voor iemand over het antwoord begint te praten.
Dat is ook wat me aantrok tot de LEGO SERIOUS PLAY-methode en tot Serious Work van Sean Blair en Marko Rillo. Het boek is praktisch van aard en behandelt het ontwerpen en begeleiden van meetings en workshops, en toepassingen zoals doelen stellen, ideeën genereren, teambuilding en een teamvisie. Interessanter vind ik echter het bredere idee onder de methode: als je verandert hoe mensen deelnemen, kun je de kwaliteit veranderen van wat een groep samen kan begrijpen.
De meeste zakelijke meetings behandelen gesproken discussie als de natuurlijke interface voor collectief denken. Iemand schetst het probleem, mensen reageren, standpunten worden bediscussieerd en de groep probeert tot een conclusie te komen. Dat voelt efficiënt omdat het vertrouwd is, maar het bevoordeelt ook bepaald gedrag: snel denken, ideeën zelfzeker formuleren, op het juiste moment tussenkomen en je comfortabel voelen om mensen met meer gezag tegen te spreken.
Dat gedrag is niet hetzelfde als het probleem het best begrijpen. Een deelnemer die tijd nodig heeft om een argument op te bouwen, valt minder op dan iemand die hardop denkt. Een ervaren specialist kan zich neerleggen bij een senior executive met een minder geïnformeerd standpunt. Twee mensen kunnen herhaaldelijk dezelfde strategische term gebruiken en er toch een heel andere betekenis aan geven, terwijl dat verschil verborgen blijft omdat niemand gedwongen werd zijn onderliggende mentale model expliciet te maken.
Het resultaat kan een specifieke vorm van schijnbare afstemming zijn. Iedereen heeft dezelfde discussie gehoord en misschien dezelfde slide goedgekeurd, maar de schijnbare overeenstemming verdwijnt zodra verschillende functies ze beginnen te vertalen naar actie. Wat op een uitvoeringsprobleem leek, was vaak een interpretatieprobleem dat de meeting overleefd had.
LEGO SERIOUS PLAY verandert die dynamiek door deelnemers modellen te laten bouwen als antwoord op vragen, en die modellen vervolgens te gebruiken in het gesprek. De methode wordt vaak ingezet voor probleemoplossing, visievorming, teamontwikkeling en strategie, met de nadruk op volledigere deelname en betere samenwerking. IAF World
Het punt is niet dat plastic blokjes op een of andere manier betere strategie opleveren. De nuttige verandering is dat denken naar buiten gebracht wordt. In plaats van te beginnen met een abstracte stelling en iedereen te vragen of hij akkoord gaat, moeten deelnemers eerst een voorstelling bouwen van hoe zij het probleem begrijpen. Hun redenering wordt iets wat je kunt uitleggen, bevragen, vergelijken en combineren met de perspectieven van anderen.
Dat proces kan verschillen blootleggen die een gewone discussie zou verbergen. De ene persoon stelt klantwaarde voor als productcapaciteit, een ander als gebruiksgemak en een derde als vertrouwen in de commerciële relatie. Een leiderschapsteam kan ontdekken dat het verschillende onverenigbare interpretaties heeft van wat “groei” betekent, nog voor het over groeiprioriteiten begint te discussiëren. Product, Marketing en Sales kunnen merken dat ze het helemaal niet oneens zijn over de uitvoering, maar vertrekken van verschillende aannames over de customer journey.
Die ontdekkingen zijn net nuttig omdat ze gebeuren voor de groep te vroeg naar een antwoord is toegegroeid.
Veel pogingen om meetings te verbeteren, focussen op gelijke deelname. Dat is waardevol, maar onvolledig. Iedereen rond de tafel om een mening vragen, levert niet noodzakelijk een betere discussie op, omdat mensen nog altijd reageren op hetzelfde kader, dezelfde hiërarchie en dezelfde volgorde in het gesprek. Tegen de tijd dat de stillere deelnemer spreekt, hebben verschillende invloedrijke interpretaties zich misschien al vastgezet.
Een interessanter doel is een proces waarin elke deelnemer eerst een eigen standpunt moet ontwikkelen voor de groep over een gedeeld standpunt onderhandelt. Individueel denken en collectief denken zijn verschillende fasen van hetzelfde proces. Wanneer ze in één gesprek samenvallen, kunnen groepen te snel samenkomen rond de eerste aannemelijke interpretatie.
De faciliterende aanpak in Serious Work weerspiegelt die bredere verschuiving: weg van meetings als fora die gedomineerd worden door presentaties en discussie, naar meetings die ontworpen zijn rond deelname en resultaten. Het boek behandelt facilitatie uitdrukkelijk als een leiderschapshouding, niet als een verzameling workshoptechnieken. serious.global
Dat idee is relevant tot ver buiten LEGO SERIOUS PLAY. Een leider die echte afstemming wil, moet de omstandigheden ontwerpen waarin anderen nuttig denkwerk kunnen bijdragen, in plaats van gewoon meer ruimte te maken voor opmerkingen nadat hij zijn voorkeursantwoord gepresenteerd heeft.
Een van de terugkerende problemen in commerciële organisaties is dat misalignment pas zichtbaar wordt nadat ze al gevolgen heeft gehad. Marketing bouwt vraag op rond één interpretatie van de propositie, Sales vertelt klanten een wat ander verhaal, en Product bepaalt prioriteiten op basis van nog een ander begrip van waarde. Elke functie werkt misschien competent binnen haar eigen kader, terwijl het systeem als geheel inconsistent blijft.
Traditionele workshops reageren vaak met nog een gemeenschappelijk framework, nog een presentatie of nog een reeks afgesproken stellingen. Die artefacten kunnen waardevol zijn, maar ze leggen de overeenstemming soms vast op een te abstract niveau. Woorden als “klantgerichtheid”, “waarde”, “innovatie”, “enterprise”, “groei” of zelfs “strategie” zijn breed genoeg om verschillende mensen akkoord te laten gaan terwijl ze zich een heel andere realiteit voorstellen.
Een fysiek model dwingt een ander soort uitleg af. Deelnemers moeten beslissen wat een plek in de voorstelling verdient, wat met wat verbonden is, waar de grenzen liggen, wat centraal staat en wat in de marge. Het model maakt die keuzes niet automatisch juist, maar het maakt ze bespreekbaar.
Daarom is de methode bijzonder interessant voor crossfunctioneel strategisch werk. Voor teams het eens kunnen worden over wat moet veranderen, hebben ze vaak een manier nodig om zichtbaar te maken hoe verschillend ze het systeem vandaag begrijpen.
Er is een duidelijk risico als je LEGO in een strategische context bespreekt: de methode kan zo speels klinken dat de workshop zelf de attractie wordt. Dat zou voor mij de verkeerde reden zijn om ze te gebruiken. Een facilitatiemethode is alleen nuttig als ze de kwaliteit verbetert van het denkwerk dat nodig is om een echt bedrijfsprobleem op te lossen.
Het analytische werk blijft belangrijk. Marktgegevens, klantinformatie, financiële beperkingen, concurrentiedynamiek en operationele realiteit worden niet minder belangrijk omdat deelnemers modellen gebouwd hebben. Een workshop heeft ook een duidelijk doel nodig, goed ontworpen vragen, gedisciplineerde facilitatie en een manier om wat naar boven komt te vertalen naar beslissingen en verdere actie.
Boeiende workshops kunnen nog altijd zwakke resultaten opleveren. Deelnemers kunnen de ervaring leuk vinden, het gevoel hebben dat iedereen bijdroeg en vertrekken met foto's van uitgebreide modellen, zonder de commerciële vraag opgelost te hebben die de reden was om de groep samen te brengen. De kwaliteit van de methode hangt dus af van de kwaliteit van de probleemdefinitie en van het ontwerp van het proces eromheen.
Voor mijn eigen werk betekent dat dat LEGO SERIOUS PLAY niet de workshop zou worden. Het zou één methode worden binnen een breder strategisch proces, ingezet wanneer perspectieven zichtbaar maken, een systeem verkennen of een gedeeld begrip opbouwen waardevoller is dan meteen over oplossingen discussiëren.
Strategie wordt vaak behandeld alsof het moeilijke deel de juiste analyse maken is en de rest communicatie. In de praktijk gaat het bij veel strategische problemen om verschillende onvolledige maar legitieme perspectieven die over een organisatie verspreid zijn. Het leiderschap begrijpt misschien de investeringsbeperkingen, Sales begrijpt het koopgedrag, Product begrijpt de capaciteiten en technische afwegingen, en Marketing begrijpt hoe de markt de categorie ziet. Geen van die standpunten volstaat op zich.
De opdracht is dus deels een integratieopdracht. De organisatie heeft een manier nodig om die perspectieven samen te brengen, zonder dat hiërarchie, functionele politiek of gespreksstijl voortijdig beslissen welke interpretatie de bovenhand haalt. Betere facilitatie garandeert geen betere strategie, maar slechte facilitatie kan wel verhinderen dat nuttige informatie er deel van wordt.
Hier worden de lessen uit Serious Work volgens mij relevant voor commerciële strategie, in plaats van beperkt te blijven tot workshopfacilitatie. Als belangrijke strategische beslissingen telkens weer afhangen van groepen die een gedeeld begrip ontwikkelen, wordt het ontwerp van die interacties deel van het operating model. De meeting is niet alleen de plek waar het werk besproken wordt; in veel gevallen is het een van de plekken waar het werk echt gemaakt wordt.
De uiteindelijke test blijft wat er na de workshop gebeurt. Een gedeeld model heeft weinig waarde als het inzicht in de zaal blijft en teams daarna terugvallen op hun gevestigde interpretaties. De output moet dus vertaald worden naar expliciete keuzes, verantwoordelijkheden, principes of hypotheses die blijven bestaan nadat de fysieke modellen afgebroken zijn.
Daar wordt ook de relatie tussen facilitatie en het ontwerp van het commerciële systeem het belangrijkst. Een workshop kan een andere kijk op de klant blootleggen, verduidelijken hoe Product, Marketing en Sales van elkaar afhangen, of tonen waar verantwoordelijkheid vaag geworden is. De volgende stap is die ontdekkingen inbouwen in de structuren waarmee de organisatie echt werkt.
Ik ben dus minder in LEGO SERIOUS PLAY geïnteresseerd omdat het een nieuwe manier biedt om een meeting te leiden, en meer omdat het een aanname uitdaagt die het bedrijfsleven grotendeels niet meer in vraag stelt: dat deskundige mensen rond een tafel zetten en hen een complex onderwerp laten bespreken, een geschikte methode is om tot een gedeeld begrip te komen.
Soms is dat zo. In moeilijkere situaties verdient het ontwerp van het gesprek evenveel aandacht als de agenda zelf.
Voor organisaties die crossfunctionele onduidelijkheid willen oplossen, op één lijn willen komen rond een commerciële strategie of een complex systeem willen begrijpen, kan dat een verrassend belangrijke plek zijn om te beginnen.
Ik leid elke fase persoonlijk – van interviews en diagnose tot afstemming en activatie.
